Op de golven van de adem

In haar heel eigen stijl omarmt accordeoniste Sara Salvérius de zwaarte. Wat haar raakt, krijgt een nieuwe vorm in haar muziek én woorden. Maar ook het vrolijke gaat ze niet uit de weg: “Ik ben het een én het ander.” Adem begon bij haar grootvader, die in mei 2026 overleed, en bracht haar samen met muzikanten op het kruispunt van verschillende stijlen. Tijdens een verblijf in de buurt van landschapspark De Merode kreeg ze de tijd en de rust om te schrijven aan haar nieuwe project. Op haar accordeon verkende ze de golven van de adem.

Sinds enkele jaren werk je vooral aan je eigen projecten. Daarin geef je je telkens heel erg bloot.

De muziek voor mijn eerste soloproject is ontstaan uit de machteloosheid en de emoties die ik voelde na het overlijden van mijn zus Eva in 2017. Ze pleegde zelfmoord. Mijn accordeon was mijn grootste troost. Na een tijdje begon ik die muziek voor publiek te spelen én te vertellen. Voor mij was het vanzelfsprekend: ik heb het verhaal van mijn zus nooit als een taboe ervaren. Sindsdien blijft de muziek stromen, heel organisch. Het raakt me nog altijd. Het is bijna tien jaar geleden, maar uit een afschuwelijk feit is zoiets moois gegroeid. Daardoor is ze altijd bij mij, en dat vind ik troostend en hartverwarmend.

Er kwam een vervolg, de muziek bleef komen. Om niet in herhaling te vallen en een rijker palet te verkrijgen, werkte ik samen met mijn man (vioolbouwer Pieter Goossens, n.v.d.r.) het project Pendulum uit. Hij bouwde de instrumenten voor een strijkkwartet, ik componeerde de muziek. Tijdens het creatieve proces van Pendulum is mijn moeder gestorven. De Verhalen zonder woorden zijn dan weer verhalen uit het woonzorgcentrum waar ik verbleef voor het Klarafestival. Al die dingen hebben zoveel invloed op mijn emoties, en ik vertel wat me raakt.

Tijdens ons leven gaan we heen en weer tussen de uitersten van vreugde en verdriet, en dat is misschien ook nodig om te blijven ontwikkelen. Dat wil ik in een concert uitdrukken. Pendulum staat symbool voor de slinger van het leven. Sommige dingen zijn echt zwaar, en die wil ik niet schuwen. Maar dat gaat steeds in golven. Er staat altijd veel moois en lichts tegenover. Ik ben het een én het ander. Toch wil ik iedereen met een zekere hoop naar huis laten gaan. Het is mijn grootste ambitie om mensen in de zaal een gevoel van verbinding te geven.

Tussen twee werelden kreeg je eigen stijl vorm: je hoort er altijd wel wat folk klinken, maar er zit ook veel klassiek in.

Die werelden hebben een heel andere benadering. In de klassieke muziek vertrek je van een partituur die je met veel precisie uitvoert. Je tracht zo goed mogelijk te benaderen wat de componist bedoelde. Denk maar aan heel technische partituren van Bach, waarbij we als accordeonist bijna altijd van de pianopartituur vertrekken (al moet je soms elementen die voor de rechterhand geschreven zijn, naar de linkerhand verplaatsen).

Mijn eerste lessen kreeg ik aan de muziekschool in Gentbrugge. Ik speelde er repertoire uit verschillende culturen. Op mijn zestiende volgde ik een zomerstage bij folkviolist Wouter Vandenabeele, en daar speelde ik voor het eerst zonder partituur, puur op het gehoor. Het was een openbaring om muziek van over de hele wereld op die manier te ontdekken en echt in de muziek te duiken. Wouter en ik vormden lange tijd een muzikaal duo, en ik speelde mee met muziekgroep Olla Vogala. Gelijktijdig ging ik naar het conservatorium van Gent, waar ik klassieke muziek studeerde bij Philippe Thuriot.

Componeer je alleen, of samen met je medemuzikanten?

Dat doe ik zelf. Meestal vertrek ik van een improvisatie op mijn instrument, maar soms ligt een idee in mijn hoofd aan de basis. Voor Pendulum liet ik me coachen door componist Frederik Neyrinck, die ik kende van een eerdere, fijne samenwerking aan een operaproject. De wereld van de strijkers heb ik echt moeten ontdekken. Ik vond het heel erg leuk om verbinding te maken met anderen en meer lagen te leggen in de muziek. Vervolgens werkte ik een duoproject met (bas)klarinet uit voor het Klarafestival.

En nu wil je de blazers beter leren kennen.

Dat begon met mijn grootvader, die voor euthanasie koos. Hij zei me dat hij op 9 mei, om 2 uur ’s middags, zijn laatste adem zou uitblazen. Heel organisch groeide uit het beeld van die laatste adem het idee voor mijn volgende project. Want de vier blaasinstrumenten en mijn accordeon delen de lucht, de adem.  Het is opnieuw een sprong in het onbekende. Ik koos voor muzikanten die zich op het kruispunt van verschillende stijlen bevinden, net als ik. Gezien hun profiel laat ik in dit project veel meer ruimte voor improvisatie: ze kunnen hun eigenheid toevoegen aan het geheel.

Met klarinettist Jean-Philippe Poncin vorm ik al twee jaar lang een duo. Hij speelt klassieke muziek op hoog niveau, werkt samen met Kris Defoort en improviseert. Trombonist Frederik Heirman ken ik al heel lang, van toen ik nog bij Olla Vogala speelde. Hij is geschoold in klassiek én jazz en speelt bij het Brussels Jazz Orchestra. Saxofonist Bertel Schollaert komt dan weer uit de wereld van de hedendaagse muziek en speelt bij het Nadar Ensemble. Hij speelt ook met klanken, en improviseren is hem niet vreemd. Sam Vloemans werkt vaak samen met accordeonist Gwen Cresens, een van mijn beste vrienden, en is in al die stijlen thuis. Ik schrijf specifiek voor hen, en zij vullen aan met hun improvisaties. Dat was echt de bedoeling.

Tijdens je concerten vertel je wat je ertoe bracht om die muziek te schrijven.

Door de jaren heen is het verhalende een groot deel geworden van mijn concerten. Het is wel fijn dat je je beelden kunt vormen bij de instrumentale muziek - soms ook achteraf.

Tijdens een residentie aangeboden door het Merodefestival kon ik vijf dagen lang in alle rust componeren. Landschapspark De Merode is een heel mooie streek, waar de natuur wordt hersteld en verbonden. Ik woonde er in een huisje in het groen, met een mooie vijver, aan het einde van een bosweg. Het was een oase tussen de vogels, ik ben er die dagen niet meer weggegaan. Op mijn tweede dag in het huisje lag er een dood koolmeesje op de bank onder mijn raam. Het raakte me. Ik dacht aan de moedervogel, aan mijn eigen moeder die haar dochter verloor, aan mijn grootvader die zijn dochter en kleindochter verloor… Ik pakte mijn accordeon op, en zo ontstond er een melancholisch lied. Als er zo een duidelijke aanleiding is voor een nieuwe compositie, dan wil ik dat verhaal echt vertellen aan mijn publiek.

Tekst: Lien Vanreusel | Kip Copy