De toekomst was vandaag: een muzikale roadmovie door Argentinië

Fans van het Brusselse ensemble Sonico kennen Eduardo Rovira maar al te goed. Samen met Astor Piazzolla stond hij aan de wieg van de moderne tango, maar na zijn dood in 1980 raakte hij in de vergetelheid. Daar brengt Sonico verandering samen met zijn oprichter, de Argentijnse contrabassist Ariel Eberstein. Na een carrière als klassieke muzikant begon hij aan zijn missie om de muziek van zijn landgenoot nieuw leven in te blazen.

In je jonge jaren vond je tango muziek voor oude mensen. Toch heb je er je levenswerk van gemaakt.

Toen ik een tiener was, in de jaren negentig, was de tango ook in Argentinië zo goed als dood. Tot er een grote economische crisis uitbrak en men opnieuw tango begon te produceren. De figuur van Astor Piazzolla was natuurlijk wel belangrijk, maar hij was een beetje het slachtoffer van zijn eigen succes. Liedjes zoals Libertango of Oblivion werden heel vaak gespeeld, maar net als bij Rovira is er ook bij hem veel onontdekt materiaal.

Als Argentijn heb ik uiteraard een natuurlijke culturele achtergrond in tango. Toch begon ik me pas in Europa toe te leggen op het genre. Eigenlijk was ik compleet onwetend. Ik werd opgeleid om in een orkest te spelen, en daar heerst wel eens de verkeerde mentaliteit dat er niets hoger bestaat dan klassieke muziek. Op een gegeven moment besefte ik dat het in mijn carrière wat ontbrak aan het produceren van een verhaal, van een artistiek project. Ik houd veel van klassieke muziek en ik speel heel graag in een orkest. Maar een orkest is als een machine, en als orkestmuzikant moet je je persoonlijkheid opzij schuiven voor een groter doel. Ik wilde dus niet zozeer mijn carrière als muzikant achterlaten, maar vooral manager, producer en artistiek leider worden.

De voorbije tien jaar kwam er herwaardering voor de figuur van Eduardo Rovira. Dat is in grote mate te danken aan Sonico.

Astor Piazzolla was de beste pr-manager ter wereld. Hij was een geweldige performer, altijd op zoek naar media-aandacht. Anders dan Rovira had hij ook een ongelofelijk internationaal netwerk. We zien het als onze missie om Eduardo Rovira opnieuw op de kaart te zetten, en dat begint te werken. Maar het was nooit de bedoeling om Piazzolla kleiner te maken dan hij is. Wel wilden we het narratief veranderen en aantonen dat het ontstaan van de moderne tango een collectieve constructie is.

De voorbije jaren doken we in archieven en transcribeerden noot voor noot audiomateriaal van Rovira, zoals vinylplaten die nooit op cd zijn gezet. En héél soms vinden we onuitgegeven muziek: dat is echt de kers op de taart. Zo gaf iemand ons tijdens onze eerste tournee in Argentinië een radio-opname uit de jaren 50 met muziek die Rovira zelf nooit naar een album heeft getranscribeerd.

Wat zijn volgens jou de gelijkenissen en de verschillen tussen de twee?

Rovira en Piazzolla zijn allebei geschoold in de gouden eeuw van de tango, ze kregen een klassieke opleiding en ze keken allebei vanuit de populaire muziek naar de klassieke muziek. Ze deden dus het omgekeerde van componisten zoals Sibelius, Bartók en Grieg, die vanuit de klassieke muziek de volksmuziek benaderden.

Maar waar ik het gevoel heb dat Rovira’s muziek eerder een kamermuzikaal karakter heeft, klinkt Piazzolla individualistischer, solistischer en explosiever. Anders dan Piazzolla, die een bepaalde formule vond waar hij rond bleef werken, is Rovira bovendien steeds blijven evolueren. Dat maakt zijn muziek interessant, als een collage, maar ook minder herkenbaar.  

De show The Future Today beschrijf je als een tijdreis die begint in het tijdperk van Eduardo Rovira.

We starten met de esthetiek van een late night show uit de jaren 70, waarna de sfeer totaal verandert en we een reis maken naar de toekomst zoals Rovira die zich voorstelde. Retrofuturisme noemen we dat, en we maken gebruik van de brutalistische esthetica van Buenos Aires. In het derde deel ten slotte reizen we naar onze tournee in 2025, met videobeelden die we toen maakten. In het Buenos Aires van vandaag komen verleden, toekomst en heden samen.

Tijdens die tournee door Latijns-Amerika maakten jullie heel wat mee. Vertel eens?

De heftigste, maar ook geweldigste anekdote dateert van een week voor het einde onze tournee in Buenos Aires. De Argentijnse paus Franciscus overleed, waarna al onze concerten werden geannuleerd. Maar het gevolg was dat onze concerten in Buenos Aires geprogrammeerd werden op de honderdste verjaardag van Eduardo Rovira en we er een soort minifestival van maakten. Zo konden we optreden in het mythische Teatro Colón, de belangrijkste concertzaal van Buenos Aires. Dat was een heel mooie ervaring! Het leek wel alsof we hulp kregen van bovenaf.

Tekst: Lien Vanreusel - Kip Copy