De kracht om jezelf te zijn

Daniel Fernandez Lopez en Seraphim Richter ontmoetten elkaar aan de circusacademie Acapa in Tilburg. Ze delen een passie voor het hedendaagse circus en besloten samen in zee te gaan. België bleek een vruchtbare bodem voor hun activiteiten. Onder de naam Company Alud brengen ze circus dat de klassieke paden verlaat. “Alud is Spaans voor lawine. De chaos van steeds meer vallende stenen, en de regelmaat binnen die chaos: dat past wel bij ons.” Tegelijk is het onze manier om ons voor te stellen: ‘Alud’ klinkt als ‘hallo’, als je onze naam verkeerd spelt. Maelstrom is een voorstelling over mannelijkheid en vriendschap - maar bovenal een wervelende show die barst van de energie.

Aerial straps zijn jullie specialiteit. Leg eens uit?

Daniel: De discipline is vergelijkbaar met de ringen die je misschien kent van de Olympische Spelen. Ze groeide uit tot een circusdiscipline, die wij verder onderzoeken. Wat gebeurt er als we aan één arm hangen, in plaats van twee? Kunnen we een beweging in gang zetten door de ene persoon de andere in de lucht te laten werpen? Hoe dicht kunnen we de grond naderen, zonder die ook echt te raken? We onderzochten hoe twee lichamen op een soepele, lichte manier kunnen bewegen. Zo ontwikkelden we onze eigen taal, die een mix is van aerial straps en partneracrobatie.

Jullie maakten van België jullie uitvalsbasis. Is het een goede plek om aan circus te doen?

Seraphim: Onze keuze voor België was deels persoonlijk, maar ook de circuswereld speelde een grote rol. Daniel ging hier drie jaar naar school. Hij bouwde zijn netwerk uit en leerde de sector goed kennen. We begonnen aan ons gezamenlijke project toen ik nog in Nederland woonde, en tijdens onze zoektocht naar partners klopten we aan bij Ell Circo D'ell Fuego in Antwerpen. Met hun hulp konden we een voorstelling maken en onze vzw oprichten.

Daniel: We willen leven op een plaats met inspirerende mensen, waar kunst kan bloeien. De Belgische kunstscene is ontzettend uitgebreid en de ondersteuning is best goed in vergelijking met andere landen. In Brussel valt veel te beleven op het vlak van dans, er zijn de Gentse Feesten, en kleine steden of zelfs dorpen bieden vaak meer steun dan veel grotere steden in andere landen. Voor ons was het dus een logische keuze.  

Op de een of andere manier voelt het hier comfortabel om te experimenteren. Seraphim en ik willen dans en circus vermengen, verhalen vertellen, karakters uitbouwen… In België wordt dat goed onthaald, maar dat is niet overal het geval. In Spanje bijvoorbeeld ziet circus er helemaal anders uit. De nadruk ligt er op entertainment, soms met dieren, en er is minder interesse in experiment, behalve in de Catalaanse scene. Wij voelen veel meer aansluiting met het beeld dat hier leeft en krijgen ook steeds meer erkenning. Over het algemeen kunnen we stellen dat er in meer waardering is in steden dan in landelijk gebied.

Aerial straps is een erg zware en fysieke discipline. Jullie onderzochten of het mogelijk is om er langere voorstellingen mee te maken.

Seraphim: Om te doen wat we doen, moeten we de basis van onze discipline beheersen. Stel je voor dat je een uur lang aan een bar moet hangen: kunnen we dat fysiek wel aan? Dankzij ons onderzoek weten we dat het kan, al blijft het zwaar.

Daniel: Je hebt de fysieke basis nodig, zoals een bepaalde mate van kracht, explosiviteit en flexibiliteit. Om de discipline veilig te beoefenen is ook coördinatie nodig, voor een langere tijd. Neem je niet voldoende tijd om dat te leren, dan loop je een hoog risico op blessures. Pas als je de klassieke aanpak beheerst, kun je nadenken over hoe je iets nieuws opbouwt.

Seraphim: We stelden een woordenschat op van unieke bewegingen die, voor zover wij weten, niet eerder onderzocht zijn. Ze volgen bepaalde regels of parameters die proberen we te begrijpen. Die bewegingen kunnen verbonden worden met beelden of emoties, of puur fysiek van aard zijn. Met dit materiaal kunnen we ons repertoire uitbreiden. Ons ons onderzoek kan ook nuttig zijn voor (een beperkte groep) mensen met gelijkaardige skills.

‘Mannelijkheid’ werd het thema van de voorstelling. Maar wat betekent dat woord voor jullie?

Seraphim: Historisch gezien wordt onze discipline in verband gebracht met het sterke, gespierde mannenlichaam.  Wij willen dat beeld bijstellen, en tonen dat er meer mogelijk is. Zo zijn we bij het thema van de voorstelling beland - in zekere zin heeft het óns gevonden.

Daniel: We onderzochten mannelijkheid in verschillende tijdperken. We keken naar schilderijen, beelden, archetypes uit gedichten, films, literatuur… Je kent waarschijnlijk wel het schilderij waarin God Adam de hand reikt, en hun vingers bijna raken: het publiek herkent het meteen. Dergelijke beelden tonen we in een andere context, en dan bouwen we er op verder.

Mannelijkheid staat voor mij voor de conventies rond hoe mannen zouden moeten zijn – of zouden moeten proberen te zijn. Kracht, controle over je gevoelens, het idee dat je geen hulp van anderen nodig hebt… Het zijn vrij algemeen aanvaarde waarden in de huidige westerse culturen. Maar hoe meer je leest en terugblikt in de tijd, hoe meer de bestaande archetypen elkaar tegenspreken. In de Victoriaanse tijd, maar ook bij de oude Grieken en Romeinen, was het tonen van je gevoelens en het vieren van gevoelens van vriendschap net positief. Of denk aan de muziek van Beethoven: het leek wel alsof de man in zijn tijd een excentriekeling met veel gevoelens moest zijn. De woede, maar ook de liefde, moest naar buiten komen. Dankzij mijn onderzoek kwam ik tot het besef dat mannelijk alles en niets betekent. Je kunt echt alles worden wat je wilt.

Seraphim: De voorstelling gaat niet enkel over mannelijkheid, maar ook over hoe vriendschap tussen mannen er kan uitzien. We weten dat het een gevoelig en polariserend onderwerp is (online, maar ook in de kunstwereld). Mogen we het onderwerp aansnijden, of zullen we gecanceld worden? Hoe willen we erover praten, en in welke taal? Het was een hele zoektocht. We houden geen speech of willen niet beweren dat het zus of zo is - dat wordt al genoeg gedaan. Wel brengen we een vriendschap tussen twee mannen in beeld die emoties uitlokt. Welk gesprek komt eruit voort?

Spreken we beter wat vaker over deze thema’s?

Seraphim: Persoonlijk voel ik aan van wel. Tieners groeien op met zoveel verwachtingen rond wat ze zouden moeten zijn en hoe ze er zouden moeten uitzien. Tonen dat er verschillende manieren bestaan om jezelf te zijn, is relevanter dan ooit.

Daniel: Eenzaamheid is een groot probleem, zeker ook bij mannen. Het idee van onafhankelijkheid, van niemand anders nodig te hebben, brengt ook problemen met zich mee op het vlak van vriendschap en engagement durven aangaan. Door stil te staan bij wat mannen kunnen zijn voor andere mannen, hopen we het probleem van eenzaamheid bespreekbaar te maken.

Seraphim: Maar hoewel we een ernstig onderwerp aansnijden, maken we in de eerste plaats een heel vrolijke show met veel hoogtepunten! Het thema is subtiel aanwezig, maar tegelijk is de voorstelling heel toegankelijk.

Tekst: Lien Vanreusel | Kip Copy